موزه هنرهای معاصر کرمان (موزه صنعتی)

به گزارش سرویس معماری آفام نیوز، موزه صنعتی کرمان بعد از موزه هنر های معاصر تهران از حیث آثار موجود در کشور منحصر به فرد و دارای غنی‌ترین گنجینه از هنر معاصر ایران و جهان در ایران است . موزه صنعتی در شهر کرمان، خیابان شریعتی و حدفاصل میدان باغ ملی و چهار راه طهماسب آباد واقع است و در گذشته حدود ۴۰ سال پرورشگاه بوده است. بنای این موزه نزدیک به ۸۰ سال پیش به همت علی اکبر صنعتی جهت اموزش هنر وادبیات به کودکان بی سرپرست و بی بضاعت ساخته شده است. ایشان بعد از بازگشت از سفر حج به دیدن سید جمال الدین اسد آبادی می رود و می خواهد در خدمت ایشان عبادت کند . ولی سید جمال الدین می گوید عبادت به جزء خدمت به خلق نیست . پس به کرمان برگرد و اطفال بی سرپرست را از گوشه و کنار جمع کن و برایشان سر پناهی فراهم کن و به انها تعلیم بده چون تمام بدبختی های ما از جهل و نادانی است.

در سال ۱۳۱۸ ه.ش پرورشگاهی را جهت نگهداری کودکان یتیم بنیان نهاد . زمین این پرورشگاه درسال ۱۳۱۳ه.ش از ورثه امیر احتشام با وجوه دریافتی از صندوق استانداری توسط مرحوم ابوالقاسم هرندی خریداری شد .ساخت این مجموعه از سال ۱۳۱۵ تا سال ۱۳۱۸ خورشیدی به مدت ۳ سال بطول انجامید.معمار مجموعه مرحوم حاج محمد علی راوری است که حاج اکبر ناگرا و مرحوم محمد جواد پوریان نیز در بنای مجموعه شرکت داشتند.

آموزش و رفتار پر از مهر حاج اکبر از بچه ها و کودکان این پرورشگاه افرادی نام آور ساخت از جمله آنان می توان به سید علی اکبر صنعتی میتوان نام برد. علی‌اکبر صنعتی در ۱۲۹۵ در کرمان به‌دنیا آمد. پدرش در پایان جنگ جهانی اول به دلیل ابتلا به بیماری طاعون درگذشت و مادرش که توانایی تأمین مخارج زندگی او را نداشت علی‌اکبر را به پرورشگاه صنعتی کرمان سپرد. مؤسس این پرورشگاه، حاج علی‌اکبر صنعتی‌زاده، برای اینکه بچه‌های پرورشگاه بتوانند تحصیل کنند نام خانوادگی خود را به روی آن‌ها می‌گذاشت و نام سیدعلی‌اکبر صنعتی نیز به همین دلیل نام قانونی علی‌اکبر شد.

علی اکبر کوچک با آشکار شدن استعداد نقاشی و مجسمه سازی اش؛ مورد تشویق و حمایت حاج اکبر موسس مهربان پرورشگاه قرار گرفت . وی با سفر به تهران و تعلیم در مدرسه صنایع مستظرفه با گذراندن دوره‌های تخصصی، مجسمه‌سازی و نقاشی را در مدرسه ی صنایع مستظرفه و مدرسهی صنایع قدیم زیر نظر طاهرزاده، بهزاد (مینیاتوریست)، ابوالحسن صدیقی (مجسمه‌ساز) و حیدریان گذرانده بود.علی اکبر صنعتی طی چند دهه فعالیت هنری بیش از ۲۰۰۰ تابلوی رنگ و روغن، آبرنگ، موزاییک از سنگ و حدود ۴۰۰ مجسمه پدیدآورد که در دو موزه به نام وی در کرمان و تهران و سایر موزه‌های داخل و خارج از کشور و مجموعه‌های خصوصی نگهداری می‌شود. وی در سال ۱۳۷۹، منتخب فرهنگستان هنر در بزرگداشت نام‌آوران بود.وی در سیزدهم فروردین ۱۳۸۵ در سن ۹۰سالگی درگذشت. پیکر علی اکبر صنعتی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

از مشهورترین کارهای او فرشته عدالت است که در ورودی کاخ دادگستری تهران به همراه ابوالحسن صدیقی و ارژنگ رحیم زاده آن را طراحی و ساختند. موزه صنعتی (کرمان) علاوه بر نمایش آثار با ارزش صنعتی زاده آثار هنرمندان بزرگ دیگری از جهان را هم داراست. موزه صنعتی (تهران) در میدان امام خمینی قرار دارد و در آن مجسمه‌های بسیار مهمی از وی به نمایش گذاشته شده است.

موزه صنعتی (کرمان) در سال ۱۳۴۰ کتابخانه ای به همت عبدالحسین صنعتی زاده فرزند مرحوم حاج اکبر در سمت چپ ورودی پروشگاه بنا شد که نخستین کتابخانه های کرمان است. در هنگام باز سازی موزه این کتابخانه نیز مرمت و اکنون به عنوان کتابخانه تخصصی هنری پذیرای علاقمندان به هنرو پژوهش میباشد. این کتابخانه دارای ۱۵۷۰۰جلد کتابهای تخصصی هنربوده و۳۰۰ عضو فعال دارد.

در سال ۱۳۵۶ این محل برای نگهداری و نمایش آثار سید علی اکبر هنرمند ،نقاش و مجسمه ساز و آثار سایر هنرمندان ایران وجهان به  موزه تبدیل شد .در آن زمان علاوه بر آثاراستاد صنعتی آثاری از هنرمندان مشهور ایران از جمله  کمال المک  پرویز تناولی ، نصیری ، وزیری، ژازه طباطبایی بهجت صدر منصوره حسینی منیر فرمانفرماییان غلامحسین نامی محمد ابرهیم جعفری حسین محجوب  و.. .نیز هنرمندان خارجی  مانند  اگوست رودن هنری مور بوناتی کاندینسکی وازارلی اشلامینگر آلبر مارکه به این موزه انتقال یافت و از آن پس نیز آثاری دیگر تهیه و به فهرست آثار اضافه گردید . و هم اکنون نزدیک به ۱۵۰۰ اثر از آثار نقاشی و مجسمه های هنرمندان بنام ایران  و دنیا در آن  نگهداری می شود.  آثار موجود موزه باسبکها و شیوه‌های گوناگونی آفریده شده است . أثار خطاطان، خاکبازان، مینی مالیست‌ها ومینیاتوریستها، کانسپچول‌ها، پاپ آرتها وآبستراکت‌ها را می توان در مجموعه آثار موزه مشاهده نمود.سعی بارز موزه هنرهای معاصر کرمان نمایاندن جبنه‌های گوناگون هنرهای تجسمی ایران است. آثارموجود شامل نقاشی‌های آبرنگ و رنگ روغن، سیاه قلم و همچنین تابلوهای موزائیگ سنگ، مجسمه‌های گچی، مرمری، برنزی، و چوبی هنرمندان ایرانی و خارجی می باشد. در این موزه ۱۲۰۰اثر هنری نگهداری می‌شود.

در سال ۱۳۸۲ موزه جهت تعمیر و مرمت تعطیل و پس ازسه سال در دی ماه ۱۳۸۵ گشایش یافت ودرهمان سال  تعدادی از آثار نقاشی و وسایل شخصی سهراب سپهری توسط خواهرش پروانه سپهری به این موزه اهدا گردید.

از ویژگی‌های منحصر به فرد این موزه معماری آن است. بنای موزه از خشت و آجر ساخته شده و سقف آن به شیوه معماری سنتی ایران گنبدی است . ساختمان پرورشگاه (بنای جنوبی مجموعه)بصورت خطی شکل گرفته و در جلوی آن رواقی وجود دارد که برای حفاظت و سایه انداز و خنک کردن فضاهای اطاقها موثر بوده است که شیوه ای ایرانی دارد.مصالح بکار رفته در این بناها معمولا بیشتر آجر تراش در روکار و درپی از خشت خام بهره برده اند. ملات آن گل دورو کار گچ است اندود داخلی نیز گچ و رو کار آن گچ سفید است.بنا تزیین خاصی ندارد اما از نظر معماری با توجه به اینکه در مقطع خاصی از تاریخ معماری شکل گرفته حایز اهمیت بوده و در واقع آخرین روزهای تلفیق معماری سنتی را به نمایش گذار سقف ساختمانها بصورت تیغه پوش و نوع گنبدی مرسوم آن دوره ساخته شده است. سر در این موزه ترکیبی از آجر و کاشی‌های معرق فیروزه ای و سیاهرنگ است.محوطه نیز با شیوه باغ سازی ایرانی و یا طرح هندسی محوطه سازی و باغچه بندی شده است .حدود پنج سال بعد ساختمان مرکزی که در حال حاضر به نام موزه صنعتی است ,ساخته شد.بنای سر در چنانکه در کتیبه روی دیوار سمت راست ورودی امده است ,حدود ۹ سال بعد(۱۳۲۷)بنا به وصیت شادروان حسن توانا  به مجموعه اضافه گردید.

همانطور که در ابتدای متن گفته شد معماری زیبای آن را استاد علی محمد راوری به شیوه قاجاریه ساخت ,که متشکل از یک طاق گهواره ای است که فضایی به طول ۶×۸متر و غرض ۴×۸متر را به عنوان فضای ورودی می پوشاند ارتفاع در بالاترین نقطه آن برابر ۶×۵ است .سر در که تلفیقی از معماری ایرانی و فرنگی است ,دارای نمای آجری با آجر تراش و با برجی ها و ازاره سنگی و پیشانی طرح سنتوری است که با کمی دخل و تصرف شکل گرفته است. معماران آن روزگار در پیشانی سر در تلفیقی از آجر و کاشی فیروزه ای و نقش های  اسلیمی  استفاده نموده اند .نوع برجی ها و شیوه ساخت سر در الگویی فرنگی دارد اما تزیینات و شیوه آجر کاری از هنر ایرانی بر خوردار است.

تزیینات بنا را در دو نوع کلی تزیینات آجری و کاشی های معرق پاکار را  میتوان بر شمرد .تزیینات کاشی شاخ و برگهای اسلیمی است که با کاشی آبی و سیاه در سر در ورودی اجرا و تزیینات آجری مجموعه را تزیینات شرفی بام و مقرنس های آجری سر ستونهای برجی سر در تشکیل می دهد.از خصوصیات بارز مجموعه میتوان به سر در رفیع ,بناهای منسجم دهنه های طاق با ۸ متر عرض در بنای مرکزی و باغ مصفای مجموعه در شهر کویری کرمان اشاره نمود .این موزه ۱۰ گالری دارد که نیمی از آن مربوط به آثار صنعتی زاده و مابقی برای سایر هنرمندان است.

فاز جدید این موزه تا آخر تابستان ۱۳۹۵ افتتاح می‌شود که شامل ساختمان سنتی دیگر در ضلع جنوب فضای موزه است و شامل موزه شخصی از هنرمندان کرمانی، نگارخانه موزه هنرهای معاصر کرمان، سالن آمفی‌تئاتر، سالن فضای روباز، سینما تک و کافی شاپ و رستوران است.

موزه هنرهای معاصر صنعتی کرمان یکی اززیباترین و بزرگترین موزه های ایران و جنوب شرق میباشد.



شناسه خبر : ۹۵۱۰۰۵۲۷۳۶

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *